Obok pensji nauczycieli, cen benzyny i podatków, OFE to najczęstszy czynnik tudzież zagadnienie, które jest poruszane przed kolejnymi wyborami. O ile w kampaniach wyborczych i obietnicach pensje nauczycieli mają wzrosnąć, ceny benzyny maleć oraz wysokość podatków ma pozostać na co najmniej niezmienionym poziomie, o tyle kwestia przyszłych emerytur pozostaje kwestią do zreformowania.
Każda kampania wyborcza w kwestii Otwartych Funduszy Emerytalnych, to kolejne zmiany, propozycje zmian, projekty zmian, pomysły zmian, projekty pomysłów zmian, projekty pomysłów zmian nowelizacji etc. My jednak nie o tym, co winno być zmienione, gdyż rozpisując się o tych wszystkich proponowanych zmianach, moglibyśmy dostać choroby morskiej. A tego nie chcemy, więc skupimy się w niniejszym artykule na tematyce OFE.
Historia Otwartych Funduszy Emerytalnych zaczęła się w 1999 roku, kiedy to przez miłościwie nam rządzących przyjęto reformę zabezpieczenia emerytalnego. Od wspomnianego roku mamy w Polsce tzw. trzy filary zabezpieczenia emerytalnego.
I filar na tę cześć filaru trafia największa część naszej miesięcznej pensji, dokładnie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Część pensji, która trafia do ZUS-u jest ewidencjonowania na Indywidualny Koncie Emerytalnym, nie jest inwestowana, natomiast podlega waloryzacji. W praktyce oznacza to, iż od momentu rozpoczęcia pracy zarobkowej każdy z nas ma własne konto w ZUS-ie, na którym gromadzone są nasze miesięczne składki. Ponieważ w Polsce mamy tzw. system repartycyjny w odniesieniu do składek I filaru, a więc to co obecnie idzie z naszych pensji do ZUS-u jest przeznaczane na wypłatę świadczeń aktualnych rencistów. Oczywiście nie oznacza to, iż pozostajemy w przyszłości pozbawieni emerytury z ZUS-u, gdyż zgromadzone środki są zapisywane.
W momencie, gdy my przejdziemy na emeryturę, utrzymywać nas będzie ówcześna młodzież aktywna zawodowo. Kwotę jaką otrzymamy na emeryturze z I filaru zostanie policzona jako iloraz zgromadzonych zwaloryzowanych składek odkładanych przez lata pracy i liczba miesięcy jaka zostanie nam do końca naszego żywota. Określeniem liczby miesięcy jakie zostaną nam do przeżycia określa na podstawie statystyk Główny Urząd Statystyczny. Jak oni to robią, nie wiemy. Kiedyś podejrzewaliśmy, iż mają na etacie wózki. Niestety myliliśmy się, okazuje się, że korzystają z wysoce skomplikowanych metod wyliczeniowych. Jeśli chcecie zrobić na złość ZUS-owi, musicie przeżyć wyliczenia GUS-u.
Słabości trzeciego filaru to bark inwestycji, czyli nasze pieniądze nie są inwestowanie, a podlegają jedynie corocznej waloryzacji. Waloryzacja oznacza zwiększenie uzbieranego przez nas kapitału emerytalnego o aktualny wskaźnik inflacji, wyliczany przez GUS. Ponadto kwota zebranych pieniędzy nie podlega dziedziczeniu. Czyli jeśli wcześnie przeniesiemy się w inny wymiar to pieniądze odkładane na naszą emeryturę przepadną. Dla uzupełnienia informacji, aktualny wiek emerytalny w Polsce dla kobiet wynosi 60 lat, dla mężczyzn zaś 65.
II filar, tu zaczyna się prawdziwa zabawa, a zarazem esencja naszego artkułu. II filar tworzą Otwarte Fundusze Emerytalne, zarządzane przez Powszechne Fundusze Emerytalne. Cześć naszej pensji, ta mniejsza oczywiście przechodzi na poczet przyszłej emerytury, z tym, że nie trafia do ZUS-u, a do OFE. W tym przypadku, również od momentu podjęcia pierwszej pracy zarobkowej z naszego wynagrodzenia pobierana jest składka na przyszłą emeryturę, przy czym o ile ZUS jest jeden, o tyle OFE-e jest kilka. Możemy zatem dokonać własnego wyboru Funduszu, który będzie zarządzał naszymi pieniędzmi. Właściwie to musimy dokonać takiego wyboru, gdyż w innym przypadku - zrobią to za nas.
Wpierw nasze pieniądze trafiają do ZUS, ten z kolei przekazuje je do wskazanego przez nas Otwartego Funduszu Emerytalnego. Pieniądze są przekazywane i gromadzone na indywidualnym koncie. Zgromadzone w ten sposób fundusze na naszą przyszłą emeryturę są inwestowane na rynku finansom. Dzięki takiemu rozwiązaniu możemy liczyć na większe profity z tytułu inwestycji, aniżeli samej waloryzacji. Inwestycjami zajmują się specjaliści zatrudnieni w Powszechnych Towarzystwa Emerytalnych, zarządzający portfelem inwestycji OFE. Poziom zaangażowania naszych pieniędzy w poszczególne instrumenty rynku finansowego jest z góry określony. Nie ma zatem mowy o ryzykownych inwestycjach przez personel zarządzający kierunkami inwestycji. Ponadto nad działalnością PTE sprawowany jest nadzór przez Komisję Nadzoru Finansowego. Warto również zwrócić uwagę w przypadku OFE na możliwość dziedziczenia zgromadzonego na naszym koncie kapitału na przyszłe emerytury. Możemy na wypadek naszej śmierci uposażyć inne osoby do dziedziczenia.
III filar choć nie jest on ani obowiązkowy, ani nie stanowi tematyki naszego artykułu, nie można o nim nie wspomnieć. Trzeci filar jest dobrowolny, decydując się na niego będziemy musieli dobrowolnie opłacać składki. Jest on o tyle ważny, o ile zapewnienia o naszych przyszłych emeryturach, z I i II filaru okazały się nijako lekką iluzją. Iluzją dlatego, iż z roku na rok okazuje się, że będą one niższe od wcześniej zapowiadanych. Do tego dochodzi kwestia niedawnych zmian, dotyczących przeznaczenia większej części naszych pieniędzy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, aniżeli do Otwartych Funduszy Emerytalnych.
Niestety powiedzenie jeśli masz na kogoś liczyć, licz na siebie - doskonale oddaje sedno sprawy aktualnych rozwiązań w zakresie zabezpieczenia emerytalnego. Jeśli nie pomyślimy już dziś o własnej emeryturze, może okazać się za lat 10, 20 czy 30, iż nie będziemy mieli za co żyć. Na szczęście w ramach trzeciego filaru, możemy zabezpieczyć się poprzez wykup emerytalnego ubezpieczenia na życie, oszczędzać w ramach wykupionych jednostek uczestnictwa w Towarzystwach Funduszy Inwestycyjnych, czy grupowych lub pracowniczych ubezpieczeniach na życie.
Skupmy się jednak na II filarze, czyli Otwartych Funduszach Emerytalnych. O wyboru odpowiedniego OFE, będzie zależeć wysokość naszej emerytury. Przy wyborze naszego towarzysza na jesień życia, powinniśmy zwrócić uwagę na kilka czynników:
stopa zwrotu z funduszu - często w prasie, telewizji czy internecie można znaleźć informacje na temat aktualnych rankingów OFE. Przeglądając taki ranking, można odnieść niekiedy wrażenie, iż przy stopie zwrotu na poziomie 170 %, możemy być pewni co do wysokości naszej przyszłej emerytury. Otóż nie do końca, to, że podane w rankingach stopy zwrotu poszczególnych Towarzystw mogą zawstydzić inwestorów, nie oznacza, iż nasze pieniądze w OFE mają dokładnie taką samą stopę zwrotu. Kierując się stopą zwrotu przy wybierze OFE warto jest korzystać z rankingów, jedynie ze sprawdzonych źródeł, np. KNF-u czy dobrych portali finansowych. Zwrócić należy również uwagę, nie na wyniki z ostatniego roku czy trzech lat, ale poziom osiąganych zysków przez OFE na przestrzeni co najmniej 10 lat. Wybierający dziś swoje towarzystwo, są o tyle w komfortowej sytuacji, gdyż mają możliwość porównania wyników Powszechnych Towarzystw Emertytalnych na przestrzeni kilku lat,
liczba członków OFE oraz wysokość aktywów funduszu - zasadniczo im większa wartość aktywów i liczba członków funduszu, tym lepszy fundusz. Przynajmniej czołowe OFE, w Polsce mające największą liczbę członków oraz wartość aktywów, osiągają najwyższe stopy zwrotu. Jak w każdym niestety przypadku zdarzają się również wyjątki.
koszty przynależności do OFE, na które składają się suma opłat od składki plus opłaty za zarządzanie portfelem. Jeśli podejmiemy decyzję o danym OFE warto zwrócić uwagę, czy część naszych pieniędzy nie zostanie zjedzona przez opłaty przynależności do OFE, mimo iż towarzystwo chwali się wysokimi zyskami.
Na zakończenie dla osłody przedstawiamy wyniki funkcjonowania Otwartych Funduszy Emerytalnych według trzyletnich stóp zwrotu oraz wyniku od początku funkcjonowania funduszu. Dane są zaczerpnięte z raportów rocznych Komisji Nadzoru Finansowego, w odniesieniu do rynku emerytalnego w Polsce oraz portalu finansowego www.money.pl
|
Nazwa OFE |
Stopa zwrotu OFE w poszczególnych latach funkcjonowania: |
|||
|
od 28-09-2001 do 30-09-2004 |
od 31-03-2004 do 30-03-2007 |
od 30-03-2007 do 31-03-2010 |
od początku funkcjonowania |
|
|
PKO Bankowy |
74,75% |
48,03% |
2,30% |
202,90 % |
|
Allianz Polska |
51,15% |
46,31% |
4,78% |
198,00 % |
|
AVIVA (dawniej CU) |
48,51% |
52,96% |
1,28% |
210,40 % |
|
Warta (dawniej DOM) |
54,43% |
55,27% |
0,514 % |
218,60 % |
|
Ergo Hestia |
47,55% |
50,52% |
0,51% |
Ergo został kupiony przez AGEON |
|
Generali |
55,29% |
56,61% |
4,82% |
225,30 % |
|
ING Nationale-Nederlanden Polska |
59,10% |
54,92% |
2,32% |
236,70 % |
|
Kredyt Bank |
36,10% |
wcielony do OFE Polsat |
||
|
Pekao |
47,45% |
61,22% |
1,54% |
199,50 % |
|
Pocztylion |
45,46% |
54,33% |
3,05% |
191,90 % |
|
Polsat |
56,49% |
60,80% |
0,00% |
240,80 % |
|
PZU Złota Jesień |
57,05% |
53,88% |
2,82% |
216,50 % |
|
AXA (zmiana nazwy Credit Suisse Life & Pensions) |
46,80 % |
54,48% |
4,13% |
210,20 % |
|
Nordea |
54,020 % |
49,97% |
2,37% |
220,30 % |
|
AGEON (połączony z Skarbiec –Emerytura od 2008) |
47,72% |
53,83% |
3,46% |
206,20 % |
|
Amplico (dawniej AIG) |
52,43% |
55,25% |
4,62% |
201,20 % |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.knf.pl, www.money.pl